Zorgen voor voldoende melk of je productie verhogen
Zorgen voor voldoende melk
Prolactine
Prolactine is het hormoon dat verantwoordelijk is voor het aanmaken van melk in de borst. Tijdens je zwangerschap stijgt het hormoon prolactine sterk, maar de hoge progesteronspiegel (aangemaakt door de placenta) remt de melkproductie.Na de geboorte van je baby én de placenta daalt progesteron plotseling. Daardoor kan prolactine zijn werk gaan doen en kunnen je borsten gaan inzetten op een gulle melkproductie. Hiervoor zijn een paar dingen belangrijk:
Elke keer dat je borst effectief wordt geleegd (door drinken of kolven):
Iedere voeding (of kolfsessie) geeft een prolactinepiek. Dus hoe vaker melk uit de borst wordt verwijderd:
Dit proces is vooral actief in de eerste 2–3 weken na de geboorte van je baby, en juist daarom is het zo belangrijk om in de eerste drie weken je baby (of de kolf) heel frequent aan te leggen. Na die eerste weken kan je nog wel je melkproductie verhogen, maar is het proces meer vraag- en aanbod gestuurd en minder op basis van hormonen.
Je melkproductie werkt dus volgens het principe van vraag en aanbod: hoe vaker en effectiever je baby melk uit de borst drinkt (of een kolf melk uit je borst verwijdert), hoe meer melk je lichaam aanmaakt.
In de eerste weken na de geboorte is de melkproductie extra gevoelig voor stimulatie. Factoren zoals frequent voeden, effectief aanleggen en voldoende rust spelen hierbij een belangrijke rol. ’s Nachts zijn de prolactinepieken van nature hoger. Hierdoor spelen nachtvoedingen een belangrijke rol bij het opbouwen en behouden van een goede melkproductie, vooral in de eerste maanden.
Idealiter (mits haalbaar) ziet het opbouwen van een goede melkproductie er zo uit:
Prolactine
Prolactine is het hormoon dat verantwoordelijk is voor het aanmaken van melk in de borst. Tijdens je zwangerschap stijgt het hormoon prolactine sterk, maar de hoge progesteronspiegel (aangemaakt door de placenta) remt de melkproductie.Na de geboorte van je baby én de placenta daalt progesteron plotseling. Daardoor kan prolactine zijn werk gaan doen en kunnen je borsten gaan inzetten op een gulle melkproductie. Hiervoor zijn een paar dingen belangrijk:
Elke keer dat je borst effectief wordt geleegd (door drinken of kolven):
- Stijgt de prolactinespiegel (prolactinepiek).
- Worden in het borstklierweefsel extra prolactinereceptoren gevormd.
- Wordt je borstweefsel gevoeliger voor prolactine.
Iedere voeding (of kolfsessie) geeft een prolactinepiek. Dus hoe vaker melk uit de borst wordt verwijderd:
- hoe vaker prolactine piekt
- hoe sterker het signaal: er is meer melk nodig.
Dit proces is vooral actief in de eerste 2–3 weken na de geboorte van je baby, en juist daarom is het zo belangrijk om in de eerste drie weken je baby (of de kolf) heel frequent aan te leggen. Na die eerste weken kan je nog wel je melkproductie verhogen, maar is het proces meer vraag- en aanbod gestuurd en minder op basis van hormonen.
Je melkproductie werkt dus volgens het principe van vraag en aanbod: hoe vaker en effectiever je baby melk uit de borst drinkt (of een kolf melk uit je borst verwijdert), hoe meer melk je lichaam aanmaakt.
In de eerste weken na de geboorte is de melkproductie extra gevoelig voor stimulatie. Factoren zoals frequent voeden, effectief aanleggen en voldoende rust spelen hierbij een belangrijke rol. ’s Nachts zijn de prolactinepieken van nature hoger. Hierdoor spelen nachtvoedingen een belangrijke rol bij het opbouwen en behouden van een goede melkproductie, vooral in de eerste maanden.
Idealiter (mits haalbaar) ziet het opbouwen van een goede melkproductie er zo uit:
- Leg in de eerste drie uren na de geboorte je baby aan de borst.
- Leg in de eerste drie dagen je baby tussen de 8-16 keer aan of start met (hand)kolven elke drie uur.
- Voed of kolf minimaal 8–12 keer per 24 uur in de eerste drie weken
- Let op effectief drinken (zichtbaar zuigen & hoorbaar slikken).
- Geef borstcompressie als de melk niet meer stroomt of je baby niet meer actief drinkt.
- Bied beide borsten aan zolang je baby dit nodig heeft.
Je productie verhogen
Als door ziekte van jezelf of je kindje of door een andere reden je productie verminderd is, dan kun je de volgende dingen doen.
Clusterkolven
Clusterkolven of powerpumpen is een manier van kolven waarbij je in korte tijd meerdere keren kolft met korte pauzes ertussen. Het doel is je lichaam te laten denken dat je een pasgeboren baby hebt die de melkproductie op gang brengt. Hierdoor creëer je steeds een toeschietreflex waardoor de melk gaat stromen en geef je een extra stimulatie aan de melkproductie. Je gebruikt deze techniek wanneer je baby (nog) niet voldoende effectief aan de borst drinkt of wanneer je de productie een extra boost wil geven.
Het gaat hierbij vooral om stimulatie en het belangrijkste effect gebeurt hormonaal door het laten pieken van prolactine. Je krijgt dus niet direct meer melk in je fles. Het duurt meestal 2-3 dagen voordat je meer melk gaat maken.
Je kan het met elke kolf doen, met één of twee borsten per keer. Zorg dat je kolf comfortabel voelt, de schilden goed passen en warm zijn en gebruik je handen om vriendelijk mee te masseren of wat compressie te geven.
In principe maakt het niet uit hoe je het clusterkolven toepast, het gaat immers om de frequente stimulatie per 24 uur, maar om wat handvatten te geven kun je deze drie manieren uitproberen en kijken wat het beste bij je past:
Als door ziekte van jezelf of je kindje of door een andere reden je productie verminderd is, dan kun je de volgende dingen doen.
- Weer even teruggaan naar de basis: huid op huidcontact hebben en vaak aanleggen (zie hierboven)
- Powerpumpen of clusterkolven
- Ondersteunen met medicatie (Domperidon) of kruiden (niet wetenschappelijk onderbouwd)
- Jezelf tijd, rust en goede voeding gunnen (dit geeft niet meer melk maar ondersteunt wel jouw lichaam)
Clusterkolven
Clusterkolven of powerpumpen is een manier van kolven waarbij je in korte tijd meerdere keren kolft met korte pauzes ertussen. Het doel is je lichaam te laten denken dat je een pasgeboren baby hebt die de melkproductie op gang brengt. Hierdoor creëer je steeds een toeschietreflex waardoor de melk gaat stromen en geef je een extra stimulatie aan de melkproductie. Je gebruikt deze techniek wanneer je baby (nog) niet voldoende effectief aan de borst drinkt of wanneer je de productie een extra boost wil geven.
Het gaat hierbij vooral om stimulatie en het belangrijkste effect gebeurt hormonaal door het laten pieken van prolactine. Je krijgt dus niet direct meer melk in je fles. Het duurt meestal 2-3 dagen voordat je meer melk gaat maken.
Je kan het met elke kolf doen, met één of twee borsten per keer. Zorg dat je kolf comfortabel voelt, de schilden goed passen en warm zijn en gebruik je handen om vriendelijk mee te masseren of wat compressie te geven.
In principe maakt het niet uit hoe je het clusterkolven toepast, het gaat immers om de frequente stimulatie per 24 uur, maar om wat handvatten te geven kun je deze drie manieren uitproberen en kijken wat het beste bij je past:
Domperidon
Domperidon is een geneesmiddel dat bedoeld is tegen misselijkheid en braken. Het wordt off-label gebruikt om de melkproductie te verhogen, omdat het het hormoon prolactine kan verhogen. Het middel zorgt er niet voor dat je meer borstklierweefsel krijgt. Het zorgt enkel dat het borstklierweefsel dat in je borsten zit (met daarop voldoende receptoren voor prolactine), reageert op de hogere afgifte van prolactine. Sommige studies laten een toename van melkproductie zien en onze ervaring is dat het bij sommige moeders goed werkt. Niet altijd helaas.
Een arts kan dit middel aan je voorschrijven en de gebruikte dosering is bij het verhogen van de melkproductie normaliter twee weken 3x per dag 10 mg.
Je kan er ook voor kiezen om het een week 3x per dag te nemen, vervolgens 5 dagen 2x per dag, 5 dagen 1x per dag en tenslotte om de dag 1x. Sommige vrouwen kiezen ervoor (in overleg met hun arts) het middel langer te gebruiken of alleen op momenten als hun productie terugloopt. Denk hierbij aan de dagen voor een menstruatie of bij ziekte.
Er zijn twee artikelen over dit onderwerp in het Nederlands die vaak gebruikt worden.
Domperidon is een geneesmiddel dat bedoeld is tegen misselijkheid en braken. Het wordt off-label gebruikt om de melkproductie te verhogen, omdat het het hormoon prolactine kan verhogen. Het middel zorgt er niet voor dat je meer borstklierweefsel krijgt. Het zorgt enkel dat het borstklierweefsel dat in je borsten zit (met daarop voldoende receptoren voor prolactine), reageert op de hogere afgifte van prolactine. Sommige studies laten een toename van melkproductie zien en onze ervaring is dat het bij sommige moeders goed werkt. Niet altijd helaas.
Een arts kan dit middel aan je voorschrijven en de gebruikte dosering is bij het verhogen van de melkproductie normaliter twee weken 3x per dag 10 mg.
Je kan er ook voor kiezen om het een week 3x per dag te nemen, vervolgens 5 dagen 2x per dag, 5 dagen 1x per dag en tenslotte om de dag 1x. Sommige vrouwen kiezen ervoor (in overleg met hun arts) het middel langer te gebruiken of alleen op momenten als hun productie terugloopt. Denk hierbij aan de dagen voor een menstruatie of bij ziekte.
Er zijn twee artikelen over dit onderwerp in het Nederlands die vaak gebruikt worden.
- "Domperidon ter bevordering van de lactatie" van Paassen et al. (2016) uit het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde dat je hier kan lezen:
- "Domperidon lijkt effectief ter stimulatie van borstvoeding" van Passier (2014) uit het Farmaceutisch weekblad dat je hieronder kan lezen:
Kruiden en voedingsmiddelen
Ondanks dat elke cultuur wel een eigen iets heeft waarvan beweerd wordt dat het de melkproductie ondersteunt, is er op dit moment géén kruid of voedingsmiddel waarvan overtuigend en consistent is aangetoond dat het de melkproductie bij mensen betrouwbaar verhoogt. Sommige middelen laten in kleine studies een mogelijk effect zien, maar het bewijs is meestal beperkt of van lage kwaliteit.
Ondanks dat elke cultuur wel een eigen iets heeft waarvan beweerd wordt dat het de melkproductie ondersteunt, is er op dit moment géén kruid of voedingsmiddel waarvan overtuigend en consistent is aangetoond dat het de melkproductie bij mensen betrouwbaar verhoogt. Sommige middelen laten in kleine studies een mogelijk effect zien, maar het bewijs is meestal beperkt of van lage kwaliteit.
- Fenegriek is het meest onderzochte kruid. Er lijkt mogelijk effect te zijn, maar het bewijs is zwak en niet eenduidig. De meest gebruikte dosering is: 1.500 – 6.000 mg per dag, verdeeld over meerdere innames (of capsules 2–3× per dag, afhankelijk van concentratie).
Het kan bijwerkingen geven zoals maag- of darmklachten, daling van de bloedsuiker en een allergische reactie (vooral bij pinda- of kikkererwtallergie). - Gezegende distel, venkel, galega (goat's rue) worden vaak verkocht als middelen die melkproductie zouden ondersteunen), maar het wetenschappelijk bewijs is beperkt.
- Lactatiekoekjes, borstvoedingsthee, havermout, dadels, melk, water, etc hebben allemaal geen sterk bewijs dat ze de melkproductie verhogen.
- Sommige vrouwen ervaren een tijdelijke daling van melkproductie (of een vertraagde toeschietreflex) rond ovulatie of menstruatie. Er is beperkt wetenschappelijk bewijs voor de oorzaak hiervan of voor het effect van calcium/magnesium supplementen. Sommige vrouwen gebruiken deze mineralen op basis van ervaring, maar wetenschappelijk bewijs dat het werkt, ontbreekt.